KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CHANH DÂY

1. Lựa chọn vùng đất                                                             

1.1. Lựa chọn vùng đất

Cây chanh dây nói chung không kén đất, nhưng thích hợp nhất ở vùng đất có thành phần cơ giới nhẹ, tầng canh tác sâu trên 50 cm, độ mùn trên 2% và pH khoảng 5,5-6. Nếu đất chua thì cần phải tăng cường bón vôi.

1.2. Quản lý đất

Hàng năm cần phải tiến hành phân tích, đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn trong đất trồng chanh dây nhằm đảm bảo quả cho chất lượng và an toàn.

Cần có biện pháp chống xói mòn và thoái hóa đất trên những vùng đất dốc như trồng theo đường đồng mức, trồng cây chống xói mòn...

Không được chăn thả vật nuôi gây ô nhiễm nguồn đất, nước trong vùng sản xuất. Nếu bắt buộc phải chăn nuôi thì phải có chuồng trại và có biện pháp xử lý chất thải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và sản phẩm sau khi thu hoạch.  

 

2. Đặc điểm sinh thái

Chanh dây giống quả tím thích hợp vùng á nhiệt đới, cao độ 1.000-1.200 m so mặt biển cho chất lượng quả tốt. Ngược lại giống quả vàng thích hợp vùng nhiệt đới, độ cao dưới 600 m so với mực nước biển.

            Nhiệt độ, ánh sáng: Cây lạc tiên ưa thích ánh sáng nhẹ, nhiệt độ thích hợp nhất 20-250C, nếu lạnh quá dưới 100C hoặc trên 300C cây phát triển yếu ( trong các trường hợp này cần phải trồng cây che bóng hoặc tủ gốc cây bằng rơm rạ.

            Lượng mưa: Cây lạc tiên cần nước thường xuyên, đòi hỏi lượng mưa trung bình từ 1.600 mm trở lên, phân bố đều, trong thời kỳ ra hoa cần phải tưới nước bổ sung trong mùa khô để giúp cho cây ra hoa và đậu quả liên tục. Yêu cầu nước nhiều nhất vào giai đoạn quả đang ở giai đoạn sinh trưởng mạnh, nếu đất thiếu nước sẽ làm cho quả teo lại và rụng, dẫn đến năng suất thấp.

 

3. Giống cây con

3.1 Lạc tiên trồng sản xuất có loại giống quả tím và quả vàng:

Lạc tiên quả tím (Passiflora edulis Sims). Là loại cây leo lâu năm, lá có 3 khía, màu xanh, có răng cưa, gốc hình quả tim, ra hoa vào sáng sớm, trước trưa hoa cụp lại. Cành mới ra mỗi đốt có một hoa, gốc màu tím. Quả hình tròn hoặc hình trứng đường kính khoảng 4-5 cm, khi chín quả có màu tím đậm. Vỏ quả cứng. Hạt đen, nhỏ, nhiều hạt. Thịt quả vàng, thơm dịu, nhiều nước, có vị chua.

Lạc tiên quả vàng (Passifalora edulis f. flavicarpa Deg.). Tương tự loại quả tím nhưng phát triển mạnh hơn. Thân, gân, lá, râu leo màu hồng, hoa tím hồng. Lá tương tự lạc tiên quả tím, nhưng lớn hơn. Gốc hoa màu tím thẫm. Quả lớn, vỏ màu vàng. Vị thịt quả chua. Hạt màu nâu sẫm. Hoa nở vào ban trưa, 9-10 giờ tối thì cụp lại.

Để tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, tuyến trùng và khả năng sinh trưởng phát triển, người ta dùng  giống quả tím ghép lên gốc ghép giống quả vàng.

Và hiện nay theo đánh giá của giới chuyên môn, duy nhất chỉ giống chanh dây được cấy ghép từ Đài Loan là loại giống đạt tiêu chuẩn, mang lại chất lượng và năng suất cao nhất.

 

3.2 Ươm cây con ra bầu đất trước khi trồng:

Cây giống khi nhập về từ Đài Loan có đường kính từ 2-3mm, chiều cao từ 20-30cm, để đảm bảo cây trồng ra vườn đạt tỉ lệ sống cao thông thường khi mang giống về trước tiên chúng ta phải ươm cây ra bầu đất đường kính từ 20-30cm (sử dụng đất tơi xốp nhiều dinh dưỡng), tập trung cây giống tại những khu vực đảm bảo thông thoáng và được che chắn tốt, dưỡng cây giống trong vòng từ 2 đến 3 tuần để cây cứng cáp và bộ rễ đã ăn ra bầu đất, lúc này chỉ việc đưa cây ra vườn và đặt cả cây mang bầu đất xuống hố đã được chuẩn bị sẵn.

 

4. Làm giàn

4.1. Kiểu giàn

Giàn phẳng đều hay vòng cung: Kiểu giàn này có diện tích lớn, đỡ tốn cọc trụ hơn giàn chữ T, nhưng lại tốn cọc phụ.

Giàn chữ T: Diện tích mặt giàn nhỏ hơn, tốn cọc trụ hơn, nhưng có diện tích ánh sáng lớn dễ chăm sóc và có sản lượng cao hơn.

4.2. Vật liệu để làm giàn: 

Do chu kỳ sinh trưởng của cây chanh dây kéo dài, trọng lượng thân, quả lớn nên vật liệu làm giàn phải chắc chắn, tốt nhất là cọc bê tông cốt thép.

- Cọc trụ: dài 1,8-2,2 m, khoảng cách từ cọc này qua cọc khác là 3m, trồng quanh chu vi vườn là 48 cọc/1.000 m2.

- Cọc phụ cần khoảng 100 cái/1.000 m2, vật liệu thường dùng là cọc tre hoặc cọc gỗ.

- Dây kẽm đường kính 4 mm dùng để kéo các cọc trụ xung quanh giàn.

- Dây kẽm đường kính 2,5 – 3,0 mm dùng để căng đường dọc và đường ngang theo công thức 3 m x 3 m, làm đường trục chính và phần néo từ đỉnh cọc xuống, mỗi cọc gần 2 m.

- Dây kẽm đường kính 0,8-1,0 mm dùng để đan ô nhỏ với khoảng cách 0,6 m x 0,6 m.

Khi cây lên giàn cần tạo hình, tỉa bớt lá già hoặc những ch lá dày, nhằm tạo thông thoáng trong vườn để hạn chế sâu bệnh gây hại, đồng thời để tạo ức chế sinh trưởng, giúp cho cây ra nhiều hoa đậu nhiều trái, giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn.

Cần cắt hết các cành trên mặt giàn đã cho trái. Vì sau khi cắt thì cây sẽ cho ra chồi mới, phân cành thứ cấp và các cành quả. Nếu chanh dây không được cắt tỉa hoàn toàn vào cuối năm thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và phát triển cũng như ảnh hưởng đến năng suất của vụ sau.

Kỹ thuật làm giàn có ảnh hưởng lớn đến việc ra hoa và đậu quả của cây chanh dây vì vậy cần tham khảo và nghiên cứu học tập các mô hình vườn đã trồng thành công.

5. Đào hố trồng và mật độ trồng

5.1. Đào hố trồng: 

Kích thước hố trồng dài 60 cm, rộng 60 cm và sâu 40 cm, bỏ lớp đất mặt riêng để trộn với phân bón lót.

5.2. Mật độ - khoảng cách trồng

Tùy theo điều kiện đất đai và khả năng thâm canh, ở Việt Nam có thể trồng các mật độ:

-         625 cây/ha: khoảng cách 4 m x 4 m.

-         1111 cây/ha: khoảng cách 3 m x 3 m.

-         1333 cây/ha: khoảng cách 2,5 m x 3 m.

Tại Đài Loan trồng mật độ khá cao 2.777 cây/ha: khoảng cách hàng cách hàng 3 m, cây cách cây 1,2 m.

5.3. Cách trồng:

Gỡ bỏ bầu, lấy cuốc hoặc dùng tay móc lỗ để trồng, mặt bầu không sâu hoặc cao hơn mặt đất của hố, lèn chặt xung quanh cây. Trồng xong tưới đẫm nước, cắm cọc bảo vệ và che nắng cho cây con. Thời gian che nắng giai đoạn đầu cho cây con khoảng 15 ngày.

5.4. Làm bồn:

Để nâng cao hiệu quả cho việc bón phân và tưới nước do đó cần phải làm bồn cho cây, chiều cao bồn khoảng 10-15 cm, kích thước bồn khi cây bước vào kinh doanh bờ bồn cách gốc khoảng 1 m.

6. Phân bón

6.1. Quản lý phân bón:

Từng vụ phải đánh giá nguy cơ ô nhiễm hóa học, sinh học và vật lý do sử dụng phân bón. Nếu xác định có nguy cơ ô nhiễm trong việc sử dụng phân bón, cần áp dụng các biện pháp nhằm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm lên quả.

Chỉ sử dụng các loại phân bón có nguồn gốc rõ ràng từ các công ty uy tín trên thị trường. Không sử dụng phân hữu cơ chưa qua xử lý ủ hoai mục. 

Các dụng cụ để bón phân sau khi sử dụng phải được vệ sinh và phải được bảo dưỡng thường xuyên. 

Nơi chứa phân bón cần phải được xây dựng và bảo dưỡng để đảm bảo giảm nguy cơ gây ô nhiễm vùng sản xuất và nguồn nước.  

Lưu giữ hồ sơ phân bón và ghi rõ nguồn gốc, tên sản phẩm, thời gian và số lượng mua. Lưu giữ hồ sơ khi sử dụng phân bón ghi rõ thời gian bón, tên phân bón, địa điểm, liều lượng, phương pháp bón phân. 

Bón lót: Đào hố xong xử lý bằng vôi, dùng phân hữu cơ vi sinh để bón lót. Thực hiện trước khi xuống giống 20 –  25 ngày (15-20 tấn/ha + vôi 1.000kg/ha).

Bón thúc: sau khi trồng 20 ngày. Các lần tiếp theo 15 – 20 ngày bón phân 1 lần, số lượng phân: 30 kg Urê và 20 kg Kali. Cho đến khi thu hoạch (thì khoảng 10 lần bón).

Sau khi cây cho thu hoạch cần bón thêm phân hữu cơ, số lượng 15 – 20 tấn/năm/ha. Chia làm 2 lần bón: vào đầu và giữa mùa mưa.

Ngoài ra, trong quá trình canh tác cần phun thêm các loại phân bón qua lá có chứa các trung, vi lượng như Ca, Mg, S, B, Mo, Fe,…nhằm thúc đẩy cây sinh trưởng phát triển, kích thích ra hoa đậu trái sau các lần thu họach.

7. Tạo tán, tỉa cành

Lạc tiên là cây thân leo, sinh trưởng khỏe, phân cành nhiều, nhanh, nếu cắt tỉa thường xuyên, đúng kỹ thuật thì cây ra nhiều hoa. Mục đích là tạo bộ khung chính mang các cành quả phân bố đều, khả năng tiếp nhận ánh sáng tốt, tập trung chất dinh dưỡng cho những cành cho quả phát triển đầy đủ và cân đối, hạn chế sâu bệnh và duy trì khả năng sinh trưởng, phát triển trong những năm tiếp theo.

7.1. Tạo tán:

Cây con trong quá trình sinh trưởng leo lên giàn ta cần tỉa bỏ những cành cấp một, chỉ để thân chính. Khi cây cách giàn từ 20-40 cm để từ 5 đến 6 cành cấp một, các cành này được phân bố đều theo các hướng trên giàn. Trên mỗi cành cấp một để từ 4 đến 5 cành cấp hai.

7.2. Tỉa cành:

Sau khi thu hoạch đợt quả đầu tiên cần tiến hành tỉa cành, tỉa lá cho vườn cây, công việc này được lặp đi lặp lại nhiều lần trong năm. Cần cắt tỉa những cành lá sau:

- Cành mọc quá dày, mọc lộn xộn chồng lên nhau.

- Cành bị sâu bệnh gây hại.

- Cành bị che lấp trở nên còi cọc không có khả năng ra hoa, quả.

- Cành vượt sinh trưởng không bình thường, vươn dài ra.

- Cành thui chột, cành đã cho quả vụ trước.

- Các lá vàng, lá già và lá bị bệnh.

- Lá ở các quả đã lớn, đã phình to.

- Lá của những cành không cho quả.

  Khi cắt bỏ cần cắt sát những chỗ phân cành để giảm sự phát triển cành khác. Vị trí cắt cách chỗ phân cành chính từ 10-15 cm. Dụng cụ cắt tỉa cành phải sắc bén, cắt trong tán trước, sau đó mới ra ngoài tán. Cành lớn cắt trước, cành bé cắt sau, tránh tạo những mảng trống, làm sao để sự phân bố cành thật đều. Chú ý quá trình cắt tỉa phải thu dọn lá, cành ra khỏi vườn, vệ sinh vườn sạch sẽ.

 

8. Quản lý nước tưới và nước xử lý sau thu hoạch

Nước tưới cho sản xuất và xử lý sau thu hoạch phải đảm bảo là nước sạch, được kiểm tra và đảm bảo không gây nguy cơ ô nhiễm hóa chất và sinh học, thường là nước giếng khoan hoặc từ các nguồn nước khác nhưng đã được xử lý. Việc đánh giá nguy cơ ô nhiễm hóa chất và sinh học từ nguồn nước sử dụng cho: tưới, phun thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng cho bảo quản, chế biến, xử lý sản phẩm, làm sạch và vệ sinh, phải được ghi chép và lưu trong hồ sơ. Trường hợp nước của vùng sản xuất không đạt tiêu chuẩn, phải thay thế bằng nguồn nước khác an toàn hoặc chỉ sử dụng nước sau khi đã xử lý và kiểm tra đạt yêu cầu về chất lượng.

Không dùng nước thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, các khu dân cư tập trung, các trang trại chăn nuôi, các lò giết mổ gia súc gia cầm, nước phân tươi, nước tiểu chưa qua xử lý trong sản xuất và xử lý sau thu hoạch.

Chanh dây là loại cây rễ chùm, ăn cạn nên việc tưới tiêu giữ ẩm và tủ gốc cho cây chanh là rất quan trọng.

Không để ngập úng trong mùa mưa nhưng phải đủ nước trong mùa khô, lúc cây ra hoa đậu quả mùa khô thì phải tưới ít nhất 2 lần/tuần.

 

9. Sâu bệnh

9.1. Quản lý sử dụng thuốc bảo vệ thực vật:

Việc quản lý và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật dùng cho chanh dây cần đảm bảo những yêu cầu sau:

Người lao động trực tiếp và tổ chức sử dụng lao động phải được tập huấn về phương pháp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và các biện pháp sử dụng bảo đảm an toàn. Trường hợp cần lựa chọn các loại thuốc bảo vệ thực vật và chất điều hòa sinh trưởng cho phù hợp, cần có ý kiến của người có chuyên môn về lĩnh vực bảo vệ thực vật.

Chỉ được phép mua thuốc bảo vệ thực vật từ các cửa hàng được phép kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong Danh mục được phép sử dụng cho từng loại rau, quả tại Việt Nam.

Phải sử dụng đúng theo sự hướng dẫn ghi trên nhãn hàng hóa hoặc hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo an toàn cho vùng sản xuất và sản phẩm. Thời gian cách ly phải đảm bảo theo đúng hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ghi trên nhãn hàng hóa.

Các hỗn hợp hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật dùng không hết cần được xử lý đảm bảo không làm ô nhiễm môi trường. Sau mỗi lần phun thuốc, dụng cụ phải vệ sinh sạch sẽ và thường xuyên bảo dưỡng, kiểm tra. Nước rửa dụng cụ cần được xử lý tránh làm ô nhiễm môi trường.

Kho chứa hóa chất phải đảm bảo theo quy định, xây dựng ở nơi thoáng mát, an toàn, có nội quy và được khóa cẩn thận. Phải có bảng hướng dẫn và thiết bị sơ cứu. Chỉ những người có trách nhiệm mới được vào kho. Không để thuốc bảo vệ thực vật dạng lỏng trên giá phía trên các thuốc dạng bột.

Hóa chất cần giữ nguyên trong bao bì, thùng chứa chuyên dụng với nhãn mác rõ ràng. Nếu đổi hóa chất sang bao bì, thùng chứa khác, phải ghi rõ đầy đủ tên hóa chất, hướng dẫn sử dụng như bao bì, thùng chứa hóa chất gốc.

Các hóa chất hết hạn sử dụng hoặc đã bị cấm sử dụng phải ghi rõ trong sổ sách theo dõi và lưu giữ nơi an toàn cho đến khi xử lý theo qui định của nhà nước.

Ghi chép các hóa chất đã sử dụng cho từng vụ như tên hóa chất, lý do, vùng sản xuất, thời gian, liều lượng, phương pháp, thời gian cách ly. Lưu giữ hồ sơ các hóa chất khi mua và khi sử dụng như tên hóa chất, người bán, thời gian mua, số lượng, hạn sử dụng, ngày sản xuất, ngày sử dụng.

Không tái sử dụng các bao bì, thùng chứa hóa chất. Những vỏ bao bì, thùng chứa phải thu gom và cất giữ ở nơi an toàn cho đến khi xử lý theo qui định của nhà nước.

Nếu phát hiện dư lượng hóa chất trong rau quả vượt quá mức tối đa cho phép phải dừng ngay việc thu hoạch, mua bán sản phẩm, xác định nguyên nhân ô nhiễm và nhanh chóng áp dụng các biện pháp ngăn chặn giảm thiểu ô nhiễm.

Các loại nhiên liệu, xăng, dầu và hóa chất khác cần được lưu trữ riêng nhằm hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm lên quả.

Thường xuyên kiểm tra việc thực hiện qui trình sản xuất và dư lượng hóa chất theo yêu cầu của khách hàng hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền. Các chỉ tiêu phân tích phải tiến hành tại các phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế về lĩnh vực dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

 

10. Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch

Để đảm bảo chất lượng, phẩm chất quả và mang lại hiệu quả kinh tế cao cần thu hái sau khi 1/3 vỏ quả chuyển sang màu hồng hay tím. Sau mỗi lần thu hoạch cần chú ý gom toàn bộ các loại quả bị thải loại do nấm bệnh và côn trùng gây hại tập trung về một vị trí để tiêu hủy, hạn chế khả năng phát triển của sâu bệnh trên vườn.

Quả thu hoạch về nên bảo quản nơi thoáng mát, tránh đổ đống quá dày và sớm vận chuyển về nơi sơ chế để đảm bảo chất lượng và phẩm chất.

Thường khi thu hoạch người ta dùng thiết bị, đồ chứa đựng sản phẩm bằng tre, nhựa và phải đảm bảo những tiêu chuẩn sau:

Quả lạc tiên sau khi thu hoạch, rửa sạch không được để tiếp xúc trực tiếp với đất. 

Thiết bị, thùng chứa phải được làm từ các nguyên liệu không gây ô nhiễm lên sản phẩm, phải đảm bảo chắc chắn và vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng.

Thùng đựng phế thải, hóa chất bảo vệ thực vật và các chất nguy hiểm khác phải được đánh dấu rõ ràng và không dùng chung để đựng sản phẩm.

Thường xuyên kiểm tra và bảo trì thiết bị, dụng cụ nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm lên sản phẩm, phải được cất giữ riêng biệt, cách ly với kho chứa hóa chất, phân bón và chất phụ gia và có các biện pháp hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm.

 

11. Nhà chứa sản phẩm sau thu hoạch

Nhà chứa sản phẩm sau thu hoạch cần đảm bảo những yêu cầu sau:

Cần hạn chế đến mức tối đa nguy cơ ô nhiễm ngay từ khi xây dựng nhà chứa sản phẩm và công trình phục vụ xử lý, đóng gói, bảo quản. Tránh những nơi dễ gây ô nhiễm và phòng ngừa nguy cơ ô nhiễm lên sản phẩm như: Công trình vệ sinh, nguồn nước thải, chuồng nuôi gia súc, gia cầm, khu chứa xăng, dầu và máy móc nông nghiệp.

Phải có hệ thống xử lý rác thải và hệ thống thoát nước nhằm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm đến vùng sản xuất và nguồn nước. Các thiết bị và dụng cụ đóng gói, xử lý sản phẩm phải có rào ngăn cách đảm bảo an toàn.  

Nhà xưởng phải được vệ sinh bằng các loại hóa chất thích hợp theo qui định không gây ô nhiễm lên sản phẩm và môi trường, thường xuyên vệ sinh nhà xưởng, thiết bị, dụng cụ.

 

12. Phòng chống dịch hại

Phải cách ly gia súc và gia cầm khỏi khu vực sơ chế, đóng gói và bảo quản sản phẩm. Có các biện pháp ngăn chặn các sinh vật lây nhiễm vào các khu vực sơ chế, đóng gói và bảo quản. Phải đặt đúng chỗ bả và bẫy để phòng trừ chuột và đảm bảo không làm ô nhiễm thùng chứa và vật liệu đóng gói. Phải ghi chú rõ ràng vị trí đặt bả và bẫy.

 

14. Xử lý sản phẩm chanh dây

Chỉ sử dụng các loại hóa chất, chế phẩm, màng sáp cho phép trong quá trình xử lý sau thu hoạch. Nước sử dụng cho xử lý sản phẩm sau thu hoạch phải đảm bảo chất lượng theo qui định.

 

15. Bảo quản và vận chuyển

Phương tiện vận chuyển phải được làm sạch trước khi xếp thùng chứa sản phẩm. Không bảo quản và vận chuyển sản phẩm chung với các hàng hóa khác có nguy cơ gây ô nhiễm sản phẩm. Phải thường xuyên khử trùng kho bảo quản và phương tiện vận chuyển.

 

 
TIN TỨC VÀ SỰ KIỆN
   Hệ thống đại lý chính thức phân phối Giống Chanh Dây Đài Loan và Phân bón Mo Din Thái...
Vào ngày 24/01/2017, công ty Cổ phần Quốc Tế Thông Đỏ (Red Pine) đã tổ chức Tiệc tất niên &...